De STEM(ming) van Carice

Fictieve wetenschappen

Ik was op weg naar een boekpresentatie van een bevriend schrijver toen ik een sms van mijn vriendin uit Tilburg kreeg. Of ik het al gehoord had over de hoogleraar. En dat ze het mij graag wilde vertellen voor ik het uit de krant las.
Ik belde haar meteen. Toen ze niet opnam, sms´te ik.
´Onze hoogleraar blijkt jarenlang onderzoek data te hebben gefingeerd. De hele afdeling staat op z´n kop´.

Het klinkt vast overdreven als ik zeg dat de grond onder mijn voeten verdween. Maar een hoogleraar staat bij mij nu eenmaal op een torenhoog voetstuk en daar moet hij vooral blijven staan. Het fundament van de wetenschap bleek weggeslagen. Een hoogleraar die data verzint is not done. Wetenschap is gebaseerd op vertrouwen. Je verzint geen data. Daar komt bij dat ik zelf sociale psychologie heb gestudeerd en weet wie de hoogleraar in dit geval is.

Tijdens de presentatie kon ik alleen aan Diederik Stapel denken. Ik bedacht wat voor ramp dit voor zijn vrouw en kinderen moest zijn. Hij zou zich nooit meer ergens kunnen vertonen. Zijn aio´s waren overstuur, andere collega´s verbijsterd, verdrietig of laaiend. Toen ik zijn foto op de voorkant van de Telegraaf zag staan met de ondertitel: ‘Fraudeprof’, kromp ik voor Diederik ineen van schaamte. Ik voelde dat er vakgenoten waren die hiervan genoten. De een zijn dood en hoogmoed komt voor de val. Weet u nog. Gelukkig weet ik ook dat leedvermaak voortkomt uit onzekerheid. Dat onderzoek is naar alle waarschijnlijkheid niet gebaseerd op fictieve wetenschappen.

Dagenlang was ik van slag. Ik las alles wat over de fraudeprof ging en slurpte al het nieuws op. Vriendinnen van de studie waren ook van streek. Een ervan had hem zelfs gemaild en sterkte gewenst. Collega’s van kantoor begrepen niet allemaal waarom ik me het leed van Diederik Stapel en zijn collega’s zo aantrok. ‘Een hoogleraar is ook gewoon een mens hoor’.

Iedereen is verantwoordelijk voor zijn daden. Ik weet zeker dat Diederik dit niet gewild heeft. Het is te vergelijken met suïcide op een bepaald vlak van je leven. Hij kende de toppen van internationaal succes en zit nu dieper dan de afgrond. Zijn carrière is kapot, hij heeft andere jonge carrières verwoest, vrienden laten hem vallen en het is de vraag of zijn gezinsleven dit trauma overleeft. Misschien was Diederik zo overtuigd van zijn eigen onderzoeksresultaten dat hij vond dat het daadwerkelijke onderzoek doen veel teveel tijd en subsidiegeld kostte. Zijn verzonnen onderzoek werd in elk geval wel vaak gerepliceerd. En dat maakt hem van een frauderende hoogleraar toch ook wel een doorgeflipt genie.

« Vorige Column  |   Volgende Column »  | Schrijf je in op de RSS feed

Wanneer je je abonneert op de RSS feed van tegek.nl / de column van Carice ontvang je automatisch de nieuwste column wanneer deze op de site is verschenen.